1. PARDUS PROJESİ NEDİR?

Başbakanlık 2003 yılı başlarında ulusal bir işletim sistemi geliştirilmesinin mümkün olup olmadığının araştırılması için TÜBİTAK UEKAE'yi görevlendirmiştir. 2004 yılı başlarında LINUX temelli bir dağıtım geliştirmek üzere teknik bir ekip oluşturulup 2004'ün ilk yarısında kavramsal hazırlık ve olası modellerin araştırılması yapılmıştır. 2004 Eylül çekirdek kadronun genişletilmesi ve dağıtım geliştirmeyle geçmiştir.

Pardus projesi bilişim okur-yazarlığına sahip bilgisayar kullanıcılarının temel masaüstü ihtiyaçlarını hedefleyerek; mevcut LINUX dağıtımlarının üstün taraflarını kavram, mimari ya da kod olarak kullanan; otonom sisteme evirilebilecek bir yapılandırma çerçevesi ve araçları ile kurulum, yapılandırma ve kullanım kolaylığı sağlamak üzere geliştirilen bir GNU/LINUX ortaya koymayı hedeflemiş bir geliştirme projesidir.

1.2 PARDUS PROJESİ'NİN HEDEFİ NEDİR?

  • Yaygın bir işletim sistemi dağıtımı oluşturmak,
  • Bu dağıtımı yaşatacak sürdürülebilir bir organizasyon kurmak,
  • Bu dağıtım ve çevresinde oluşacak açık kaynak ekosistemi aracılığı ile özgün teknolojik katkı yaratmaktır.  

2. PARDUS
2.1 PARDUS İSMİ NEREDEN GELİYOR?

Pardus adını Anadolu Parsı yani latince adıyla Panthera Pardus Tuliana'dan alıyor. Ege ve Batı Karadeniz Doğu Akdeniz ve Doğu Anadolu'da dağlık ve ormanlık alanlarda yaşayan, genellikle insanlar tarafından vurularak ya da zehirlenerek öldürülen bu türle ilgili son kayıt 1974 yılına ait. Türkiye'de 10-15 tane kaldıkları düşünülerek varlıklarının kanıtlanıp koruma altına alınmaları için doğa gönüllülerinin çabaları sürüyor. Özgürlük, çeviklik, güvenilirlik, esneklik, güçlülük ve Anadolu'ya aitlik açısından yapılmış bu isim benzetmesi. Proje mimarları şöyle diyor: “Umudumuz Anadolu Parsı'nı dağlarda Pardus'u bilgisayarlarda görmek”.

2.2 PARDUS ÇALIŞAN CD NE DEMEK?

Pardus Çalışan CD, tamamen CD üzerinden çalışan, kurulum gerektirmeyen ve çalışmak için sabit diskinize veri yazmaya gerek duymayan; LINUX çekirdeği ve bu çekirdek üzerinde çalışan çoğu açık kaynak kodlu özgür yazılımlar ile Uludağ ekibi tarafından geliştirilen yazılımlardan oluşturulmuş bir üründür. Bilgisayarınızda yüklü diğer işletim sistemlerine ve verilere herhangi bir zarar vermeden ve değişikliğe uğratmadan Pardus kullanabilir. Tek yapılması gereken bilgisayarın BIOS ayarlarını kullanarak bilgisayarın CD'den başlamasını sağlamak.

2.3 PARDUS ÇALIŞAN CD İÇİNDEKİLER

  • LINUX (2.6.10) çekirdeği,
  • KDE 3.3.2 masaüstü ortamı,
  • Ofis araçları (OpenOffice.org 1.1.4),
  • İnternet araçları,
  • Çokluortam ve grafik araçları ve oyunların yanı sıra
  • ÇOMAR yapılandırma yöneticisi,
  • Kaptan Masaüstü ve,
  • TASMA gibi yardımcı araçların ön sürümleri

2.4 MİNİMUM SİSTEM GEREKSİNİMLERİ

  • Intel Pentium 2 ve üstü işlemci
  • 128 MB (256 ve üstü)
  • CD-ROM okuyucu (4x ve üstü)
  • Ekran kartı

2.5 PARDUS VS. LINUX

LINUX'un önündeki temel sorunlardan biri kullanım ve kurulumun zor olmasıdır. Pardus çalışan CD aşamasında bile kolay kullanılabilir bir masaüstü yaratılmış.

Yapılandırma yöneticisi ÇOMAR (Configuration Manager) sistemde her uygulamanın hangi görevleri yapabildiği ve nelere ihtiyaç duyduğunun bilgisini tutuyor.

Paket yönetim sistemi PİSİ (Packages installed successfully as intended) Paketlerin sisteme sorunsuz bir şekilde eklenip çıkarılmasını sağlıyor. Örneğin bir web sayfasını ya da bir dosya türünü açmak ÇOMAR görevleri arasındayken PİSİ de bunlar için uygun paketlerin bulunup çalıştırılmasını sağlıyor.

2.6 PARDUS'UN KURULUMU

Bilgisayar, CD sürücüsündeki Pardus ile açılmaya başladıktan çok kısa bir süre sonra ok tuşları ile hareket edilebilen ve ENTER tuşu ile seçilebilen aşağıdaki seçeneklerin bulunduğu bir menü açıyor:

Pardus LINUX

  • Pardus LINUX (HT ya da minimum 2 CPU sistemler)
  • Pardus LINUX (minimum ayarlar [vesa=standart])
  • Pardus LINUX (minimum ayarlar [acpi=off, apm=off, vesa=standart])

İlk seçenek öntanımlı olarak verilen seçenektir ve yüksek olasılıkla uygundur. İkinci seçenek, birden fazla işlemcisi olan bilgisayarlar, üçüncü ve dördüncü seçenek ise eski ya da sorun çıkma ihtimali yüksek olan diz üstü bilgisayarlar ve kimi masaüstü sistemler için konulmuş seçeneklerdir. Bu seçeneklerden birisinin seçilmesinin ardından LINUX çekirdeği bilgisayarın belleğine yüklenmeye başlar, çok kısa bir süre sonra ekrana açılış işleminin ne kadarlık kısmının tamamlandığını gösteren bir durum çubuğu ile beraber Pardus'un yeşil renkteki sunum ekranı gelir.

Açılışın son evresinde yeşil renkli sunum ekranı kapanarak masaüstü ortamı açılmaya başlar. Bu esnada eğer monitör kararır ya da "signal out of range" mesajı alınırsa CTRL, ALT ve - tuşlarına aynı anda basarak öntanımlı çözünürlüğü düşürülmelidir. Grafik ortam açıldıktan sonra, araç çubuğunun sağ tarafındaki ufak ekran yapılandırma aracı ile istenilen çözünürlükte çalışmaya devam etmek için gerekli ayarlar yapılabilir.

Daha sonrasında masaüstü ortamı açılacaktır.

3. İZLENİMLER

•  Pardus Çalışan CD'nin ön tanımlı kullanıcısının adı uludag'dır. Aynı zamanda hem öntanımlı hem de yönetici (root) kullanıcısı parolaları "uludag" dır. Komut Çalıştır'ı kullanarak konsol uygulamasına geçildiğinde ya da oturum kitlendiğinde bu parola kullanılır.

•  Masaüstü ortamının tam olarak açılması ile Kaptan Masaüstü fare ve masaüstü duvar kağıdı seçimi başlangıç ayarlarının yapılması için karşılıyor. Ayarlanan duvar kağıdı ile tam olarak açılmış olan Pardus masaüstünde Başlangıç, Aygıtlar, Yerel Ağ, Belgelerim, Pardus, Masaüstü Paylaşımı ve Çöp simgeleriyle karşılaşılıyor, simgelerin işaret ettiği uygulamalara üzerilerine çift tıklayarak ulaşılabiliyor. "Aygıtlar" simgesi, bilgisayara bağlı saklama aygıtlarını gösteriyor ve bu aygıtlar üzerindeki dosyalara erimi sağlıyor. Bu sayede diskler içerisindeki dosyalar görüntülenebiliyor ya da Pardus ile çalışırken kaybetmek istenilmeyen dosyalar disklere saklanabiliyor. Pardus simgesi ile, bu kılavuzun, PARDUS Projesi'nin amaçları ve proje geliştiricilerinin iletişim bilgilerinin bulunduğu yerel bir web sayfası açılıyor.

•  Çalışan CD hazırlanırken bilgisayarın sabit diski üzerine yazmayacak, dolayısıyla hiç bir şekilde verilere zarar verme ihtimaline olanak tanımayacak şekilde tasarlanmış. Ancak kullanıcı Pardus kullanımı sırasında, tıpkı diğer dağıtımlar ve işletim sistemlerinde olduğu gibi, kullanıcı dosyalarını değiştirmek isterse, örneğin bir belgesini güncellemek ya da sabit diskindeki bir dosyayı silmek isterse, sistem verilen emri uyguluyor.

•  Knoppix ekran kartini dogru durust taniyamazken, pardus 1600x1200 85hz olduğunu hemen anlayıp ilgili moda geçebiliyor.

•  Sabit disklerin hepsini görüyor, mesela mp3ler windows D dizininde kolaylıkla erişilip dinlenebiliyor.

•  Oyun olarak basit LINUX oyunları var

•  Pardus'un tüm yapılandırma ayarlarını yapmak için ‘Çomar' adlı aracı kullanmak mümkün.

•  Temel ofis uygulamaları için "OpenOffice" adlı açık kaynak yazılımı oldukça elverişli. Ofis yardım bölümü ise tamamen Türkçe.

•  İlgili eklentilerin ve yazılımların lisanslarının izin verdiği ölçüde gerekli eklentiler Pardus içerisine eklenmiş. Dağıtım ile birlikte gelemeyen eklentiler için de otomatik kurulum araçları gereken ihtiyacı karşılamakta. Örneğin şu anda dağıtım ile birlikte gelemeyen flash eklentisi, flash içerikli bir Internet sitesine girildiğinde Firefox tarayıcısı tarafından hiç bir ayar gerektirmeden otomatik olarak kuruluyor.

•  Pardus öntanımlı olarak Türkçe geliyor. Ancak İngilizce kullanmak istenirse Pardus Yapılandırma Merkezi'nin "Bölgesel ve Erişilebilirlik" bölümünden "Ülke/Bölge ve Dil" ayarlarından ülke ve dili değiştirebiliyor.

•  Pardus kullanıcının internet ihtiyaçlarını karşılayacak yazılımları da içeriyor. Pardus içerisindeki çeşitli yazılımlarla Internet sayfaları gezilebiliyor (Firefox, Konqueror), e-postalar okunabiliyor (Kmail, Thunderbird), RSS beslemeleri takip edilebiliyor (Akregator), FTP servisi veren adreslere bağlanıp ihtiyaç duyulan işlemler yapılabiliyor (Konqueror), ICQ, Jabber, MSN, AIM, Gadu-Gadu, YahooIM, IRC gibi anında mesajlaşma sistemlerine bağlanılabiliyor (Kopete, Konversation).

•  Dağıtım içerisinde çoklu ortam dosyalarını kullanmak için Kaffeine, MPlayer, Juk, XMMS, Noatun, Kaboodle gibi pek çok uygulama da gelmekte. Bu uygulamaları kullanarak WAV, MP2/MP3, OGG/VORBIS, AC3, WMA gibi ses formatlarına sahip dosyalar dinlenebiliyor. AVI, MPEG/MPG, MOV, WMV, QT, DAT gibi video formatında dosyaları, MMS, RTSP, HTTP protokollerini kullanan canlı yayınlarda izlenebiliyor. Ayrıca yine bu uygulamalarla DVD, DLDVD, VCD, SVCD gibi çeşitli formatlarda disklerin de içerdiği video, ses, resim gibi verilerede ulaşılabiliyor.Gerekli codec dosyaları ve kütüphaneleri Pardus içerisinde kullanıma hazır olarak geliyor.

•  Araç çubuğunun sağ tarafında ses seviyesini, ekran boyutunu ve klavye düzeninizi tıklayarak ayarlayabilen uygulamacıklar bulunuyor.

•  Araç çubuğunun solunda ise Pardus logosuna tıklayarak başlangıç menüsüne ulaşılabiliyor. Pardus Logosunu tıklayarak erişilen başlangıç menüsü, Pardus için özelleştirilmiş bir menü. Bu Menüde Programlar seçeneği ile Pardus'ta bulunan yazılımlara erişebiliyor. Ayrıca menüden Pardus Yapılandırma Merkezi TASMA'ya ulaşarak Pardus ile ilgili öntanımlı yapılandırma seçeneklerini düzenlenebiliyor.

 
   
 
Naryaz 2006